Doç. Dr. Ediz YEŞİLKAYA 25-02-2025

Demirsiz Boy Uzamaz…

Dünyada en sık rastlanan besinsel eksiklik, demir eksikliğidir. Demir eksikliği, vücutta yeterli miktarda demir minerali bulunmadığında ortaya çıkar. Bu, kırmızı kan hücrelerinin (alyuvar) sayısının azalmasına yol açar ve “kansızlık” ya da “anemi” dediğimiz bir duruma yol açar. Alyuvarların yapısında bulunan ve vücutta oksijen taşımalarını sağlayan bir protein olan “hemoglobin” yapmak için demire ihtiyaç vardır.

Demir Eksikliği Anemisi (Kansızlık), çocuklar için çok önemli bir hastalıktır. Demir Eksikliği Anemisi (Kansızlık) başlangıçta iştahsızlık, halsizlik, yorgunluk, solukluk, çabuk yorulma, saçlarda dökülme, sinirlilik, çarpıntı, toprak-kağıt-buz-tuz-kireç gibi anormal besin olmayan şeylerden yeme isteğine neden olur. Ayrıca baş ağrısı, baş dönmesi, anlama-algılama güçlüğü, ağız köşesinde yaralar, dilde ağrı, tad almada azalma, yutma güçlüğü, tırnakta kırılma ve tırnaklarda çizgilenme yapar.

Demir Eksikliği Anemisi (Kansızlık) tedavi edilmemesi durumunda ise bu şikayetlerde artışın yanında dilde yara, tırnak yapısında bozulma, büyüme ve gelişme geriliği, öğrenme güçlüğü, dikkat dağınıklığı, okul başarısında azalma, konuşma gecikmesi, yürüme gecikmesi, el ve ayaklarda uyuşma, zeka gelişiminde yavaşlama, katılma nöbeti, enfeksiyona sık yakalanma ve hatta kalp yetmezliği gibi çok önemli ve geri dönüşümsüz sağlık sorunlarına neden olabilmektedir.

Demir Eksikliği Anemisinin (Kansızlık) önlenmesi ve tedavisinde en önemli unsur, beslenmedir. Bebekler için demirden en zengin gıda, anne sütüdür ve ilk 2 yıl mutlaka anne sütü verilmelidir. Bunun dışında Demir Eksikliği Anemisini (Kansızlık) önlemek ve tedavi etmek için tüketilecek demirden zengin gıdalar: kırmızı et ve sakatatlar (dana ve kuzu eti, karaciğer ve dalak), yumurta (özellikle sarısı), tavuk, balık (özellikle somon), pekmez (keçiboynuzu, dut ve üzüm), tahin, kuru baklagiller (kuru fasulye, soya fasulyesi, barbunya, yeşil mercimek, nohut), koyu yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, roka, maydanoz, kereviz vs), kuruyemişler (kuru üzüm, kuru kayısı, kuru erik, badem, fıstık, antep fıstığı, kabak çekirdeği vs)

Demirden zengin gıdaların, C vitamini içeren besinlerle birlikte tüketilmesi durumunda demirin vücuda emilimi artar. Örneğin; limon (limonlu salata + et yemekleri) ya da yeşil-kırmızı biberin (kahvaltıda yumurta demir içerir + yeşil biber C vitamini içerir). Ayrıca olabildiğince günde 1 bardak taze sıkılmış portakal suyu tüketilmesi de Demir Eksikliği Anemisinin (Kansızlık) daha hızlı düzelmesinde faydalı olacaktır. Bu arada bağırsaklardan demir emilimini azaltan çay, kahve ve sütün aşırı tüketilmemesi de çok önemlidir.

Demir eksikliği, bebeklerde zekâ puanında kalıcı düşme yaparken, çocuklar ve ergenlerde yukarıdaki ciddi problemlere neden olur. Bu nedenle LÜTFEN GEREKLİ KONTROLLERİNİ İHMAL ETMEYİNİZ.

Ankara Çocuk Endokrinoloji Uzmanı olarak size ve çocuklarınıza yardımcı olmaktan mutluluk duyarız.

Hotline
0850 474 28 05